Taalcompetent lesgeven in het secundair onderwijs
Studiedag ter versterking van taalcompetenties in niet-taalvakken

Nieuw dit schooljaar

Inhoud

Taalbeheersing bij leerlingen is cruciaal voor hun schoolsucces en ontwikkeling. Dat geldt niet louter voor taalvakken, het is de sleutel tot leren in élk vak. Bijgevolg willen leraren taalcompetent lesgeven versterken in alle schoolvakken. Maar hoe zet je taal bewust in zonder dat je taalleraar hoeft te zijn? Tijdens deze studiedag van KU Leuven School of Education en LIVO focussen we op taalcompetent lesgeven in niet-taalvakken in het secundair onderwijs. We zoomen niet in op spelling of grammatica, maar op het taalgebruik dat nodig is om vakinhoud te doorgronden, denkvaardigheden te ontwikkelen en leerlingen sterker te maken in leren en communiceren. Deze namiddag biedt inspiratie, concrete voorbeelden en praktijkgerichte inzichten rond taalgebruik in niet-taalvakken, met aandacht voor de uitdagingen én kansen die vandaag op de onderwijsagenda prijken.

Programma:
13u00-13u30: Onthaal

13u30-14u30: Keynote ‘Iedere leerling taalcompetent! En iedere leraar een taalcompetente leraar!’ door Kris Van den Branden

14u30-15u: Praktijkvoorbeeld van taalbeleid op school vanuit het Miniemeninstituut te Leuven door Lieve Moeyersons

15u-15u10: Pauze

15u10-16u: 6 parallelle workshops:

  • Taal en/in geschiedenis. Moeilijkheden, taalsteun en evaluatie door Karel Van Nieuwenhuyse en Marjolein Wilke
  • CLIL als hefboom voor vaktaal en inhoud: SDG’s in de klas door Lies Sercu
  • Taal als hefboom in het economieonderwijs door Veerle Mommaerts en Anneleen Van Nuffel
  • Taalkansen in PAV maximaliseren door Charlotte Arnou
  • Taalversterkend werken in STEM door Marie-Paule Buyse en Lise Beirinckx
  • Collaboratieve sessie met AI door Elke Van Steendam en Jan Reynders

16u-16u30: Plenaire terugkoppeling op basis van het referentiekader ‘de taalcompetente leraar’ van de Taalunie door Sien Buelens

16u30-17u: Receptie


Deze studiedag wordt georganiseerd i.s.m. KU Leuven School of Education en LIVO.


              



Plenumreferaten

Inhoud

Het groeiende aantal leerlingen met een andere thuistaal dan het Nederlands daagt alle leraren uit om bewust aandacht te besteden aan hun instructietaal. Tegelijkertijd worden schoolteams uitgedaagd om in alle vakken kansen te scheppen voor leerlingen om hun taalcompetenties Nederlands verder te ontwikkelen. In mijn presentatie ga ik in op een resem vragen die leraren – van alle vakken en alle studierichtingen - zich hierover stellen. Bijvoorbeeld, hoe pas ik principes van taalgericht vakonderwijs toe in mijn vak? Wat zijn de principes van een krachtige taaldidactiek? Hoe kan je omgaan met de thuistalen van leerlingen? Wat zijn de kenmerken van een krachtig taalbeleid op school, en hoe worden zowel leerlingen als leraren daar taalcompetenter van?

Kris Van den Branden is hoogleraar taalkunde en hoofd van de Educatieve Master Talen aan de Faculteit Letteren van KU Leuven. Aan dezelfde universiteit is hij academisch promotor van het Centrum voor Taal en Onderwijs. Hij is de auteur van de veelgelezen onderwijsblog “duurzaamonderwijs.com”.

Methodiek

Keynote (lezing)

Beurten
  • A: 13:30 tot 14:30
Docenten
  • Kris Van den Branden
Inhoud

Praktijkvoorbeeld van taalbeleid op school vanuit het Miniemeninstituut te Leuven

Beurten
  • B: 14:30 tot 15:00
Docenten
  • Lieve Moeyersons
Inhoud

Plenaire terugkoppeling op basis van het referentiekader ‘de taalcompetente leraar’ van de Taalunie

Beurten
  • D: 16:00 tot 16:30
Docenten
  • Sien Buelens

Werkwinkels

Doelgroep

Leraren geschiedenis

Inhoud

Geschiedenis is essentieel een talig schoolvak. Zowel de taal van het verleden als die van geschiedenis stelt evenwel uitdagingen. In deze sessie gaan we op beide in. We verkennen de moeilijkheden en dialogeren over oefenen in aspecten van taalsteun, onder meer via Actief Historisch Denken werkvormen. Tot slot staan we stil bij taal en/in evaluatie van geschiedenisonderwijs.

Karel Van Nieuwenhuyse is als hoogleraar verbonden aan de Onderzoekseenheid geschiedenis KU Leuven, en verantwoordelijk voor de vakdidactiek en geschiedenis en PAV van educatieve master in de cultuurwetenschappen.
Marjolein Wilke is doctor in Geschiedenis en sinds 2016 betrokken bij de Educatieve Master in de cultuurwetenschappen.

Methodiek

Uitleg afgewisseld met interactie en actieve oefeningen

Beurten
  • C: 15:10 tot 16:00
Docenten
  • Karel Van Nieuwenhuyse
  • Marjolein Wilke
Inhoud

In CLIL-onderwijs worden vakken in een vreemde taal onderwezen. Het is daarbij belangrijk dat leerlingen de taal van het vak leren hanteren. Zo leren ze enerzijds communiceren als een bioloog of een geschiedkundige, en anderzijds de vaktaal hanteren binnen vakeigen genres. Deze workshop illustreert deze principes aan de hand van CLIL-materiaal voor het verdiepen van het begrip van leerlingen van de Sustainable Development Goals van de United Nations.


Lies Sercu is Hoofddocent Taalwetenschap bij de Onderzoekseenheid Taal, Onderwijs en Maatschappij van KU Leuven, waar ze cursussen geeft in Tweede taalverwerving en taalonderwijsmethodologie.

Methodiek

inleidende lezing en workshop

Beurten
  • C: 15:10 tot 16:00
Docenten
  • Lies Sercu
Inhoud

Taal speelt een sleutelrol in het begrijpen en toepassen van economische concepten. Deze sessie vertrekt vanuit herkenbare taaldrempels in het economieonderwijs en reikt concrete didactische strategieën aan om vaktaal, leesvaardigheid en mondelinge en schriftelijke taalproductie doelgericht te versterken. De focus ligt op behoud van vakinhoudelijke diepgang in de les, inclusieve klaspraktijken en haalbare ingrepen die het begrip, de redenering en de transfer van vaktaal ondersteunen.

Veerle Mommaerts is als hoofdlector verbonden aan de educatieve master economie.
Anneleen Van Nuffel is als praktijklector verbonden aan de educatieve master economie.

Methodiek

workshop

Beurten
  • C: 15:10 tot 16:00
Docenten
  • Veerle Mommaerts
  • Anneleen Van Nuffel
Inhoud

Taal is een sleutel tot leren. Toch is dit niet voor elke leerling vanzelfsprekend. In deze workshop leer je hoe je vakoverschrijdend aan taal kan werken in de arbeidsmarktfinaliteit. We staan stil bij manieren en strategieën om lezen, schrijven, spreken en luisteren effectief te integreren in PAV. Ook wanneer je geen PAV geeft, kan je deelnemen aan deze workshop.

Charlotte Arnou is onderzoeker aan KU Leuven en VUB, gespecialiseerd in krachtige leeromgevingen voor de B-stroom. Als voormalig leerkracht in de arbeidsmarktfinaliteit en OKAN vertaalt ze met het KaBOEM-project wetenschappelijke inzichten naar bruikbare praktijktips voor leraren. Daarnaast werkt ze mee aan het lopende traject rond taalontwikkelend lesgeven en schrijfdidactiek in de B-stroom (i.s.m. Vives Brugge) en het driejarig onderzoeksproject rond leesmotivatie als projectleider bij Howest.

Methodiek

Inleidende presentatie met interactieve workshop

Beurten
  • C: 15:10 tot 16:00
Docenten
  • Charlotte Arnou
Doelstelling

Na deze workshop kunnen de deelnemers zelf aan de slag met taalgericht vakonderwijs in STEM.

Inhoud

Vaktaal, schooltaal of gewone taal? Soms lijkt elke instructie voor je klas Chinees... Werken aan taal is voor veel STEM-leerkrachten een opgave. Toch zijn taalproblemen een grote hindernis voor veel leerlingen tijdens de STEM-lessen. In deze workshop willen we aantonen dat dat echter niet zo moeilijk is als het soms lijkt. In het eerste deel tonen we hoe de principes van taalgericht vakonderwijs mooi blenden met de basispijlers van de iSTEM-didactiek. Door kleine aanpassingen kan je soms al een groot verschil maken. In het tweede deel gaan we dieper in op taaldoelen in STEM. Goed doordachte taaldoelen kunnen STEM-leerdoelen ondersteunen of zelfs versterken. We bekijken hoe je vervolgens doelgericht aan die STEM-taaldoelen kan werken.

Methodiek

workshop

Beurten
  • C: 15:10 tot 16:00
Docenten
  • Marie-Paule Buyse
  • Lise Beirinckx
Inhoud

In deze workshop gaan leerkrachten praktijkgericht aan de slag met AI (o.a. door AI in te zetten als didactische assistent en feedback-bot), ondersteund door theoretische inzichten.

Elke Van Steendam is docente taalkunde aan de Faculteit Letteren van KU Leuven. Ze doceert Engelse Taalbeheersing en onderzoeksmethodologie en is sinds 2015 coördinator van de Master Meertalige Communicatie in Brussel.
Jan Reynders is opleidingsondersteuner en leerkracht met expertise in het werken met AI in (schrijf)onderwijs.

Methodiek

Collaboratieve sessie

Beurten
  • C: 15:10 tot 16:00
Docenten
  • Elke Van Steendam

Inschrijven

inschrijven

 

Praktische info

Datum

  • woensdag 25 februari 2026
van 13:30u tot 17:00u

Locatie

KH VIVES Campus Brugge
Xaverianenstraat 10
8200 Brugge, België

Prijs

€ 45,00

Type nascholing

Dag van

Leerformat

Classic

Onderwijsniveau

  • Secundair Onderwijs

Doelgroep

  • Leraren en docenten
  • Administratief ondersteunend personeel
  • Directeurs en adjunct-directeurs
  • Middenkader en beleidsondersteuners
  • CLB-medewerkers
  • Lerarenopleiders

 

Maximum aantal deelnemers

200

Code

D26-021