Dag van geschiedenis - eerste en tweede graad

Inhoud

08.30u - 09.00u:           Onthaal met koffie, thee of frisdrank + didactische leermiddelenbeurs

09.00u - 10.30u:           Plenumreferaat door prof. dr. Jeroen Wijnendaele

10.30u - 11.00u:           Pauze met koffie, thee of frisdrank + didactische leermiddelenbeurs

11.00u - 12.30u:           Plenumreferaat door dr. Janna Everaert

12.30u - 13.30u:           Lunch + didactische leermiddelenbeurs

13.30u - 15.00u:           Workshops - beurt 1

15.00u - 16.30u:           Workshops - beurt 2


Plenumreferaten

Doelstelling
Nieuwe inzichten meegeven over de geschiedenis van het Romeinse Rijk en de vroegste Middeleeuwen.
Inhoud

De vijfde eeuw van onze tijdsrekening staat nog steeds geboekstaafd als een van de meest turbulente periodes uit de Europese geschiedenis. Het Romeinse Rijk zag haar heerschappij in het westen ten onder gaan. Op de vooravond van de zesde eeuw waren in de plaats daarvan vorstendommen gekomen, geleid door figuren die in Romeinse bronnen als “barbaren” geklasseerd staan. Tot op vandaag gebruiken heel wat handboeken, zowel voor secundair als hoger onderwijs, het concept van ‘Grote Volksverhuizingen’ om het ontstaan van deze vorstendommen te duiden, waarbij de gemeenschappen die aan de wieg hiervan stonden als ‘Germanen’ geklasseerd worden. Dergelijke migraties worden ook meteen als hoofdoorzaak aangeduid voor ‘de val van Rome’. 

In deze sessie nemen we afscheid van het idee van de ‘Grote Volksverhuizingen’, stellen we kritisch vragen bij het gebruik van de term ‘Germaans’ en zoeken we naar een nieuw kader om de val van Rome en de geboorte van de Frankische wereld te begrijpen.

Beginsituatie

Algemene kennis Rome en vroege Middeleeuwen.

Beurten
  • A: 09:00 tot 10:30
Docenten
  • Jeroen Wijnendaele
Doelstelling
  • Na deze lezing kunnen de deelnemers de mogelijkheden, uitdagingen en beperkingen van GenAI benoemen. 
  • Ze kunnen experimenteren met verschillende GenAI-tools en reflecteren over de impact op hun onderwijspraktijk.  
Inhoud

De lancering van ChatGPT in november 2022 maakte Artificiële Intelligentie voor iedereen gemakkelijk toegankelijk. Sindsdien volgen zowel de nieuwe GenAI-toepassingen als de doemberichten elkaar in een snel tempo op. Maar wat betekent die evolutie nu voor het (geschiedenis)onderwijs? 

In deze lezing lichten we de werking, mogelijkheden en uitdagingen van deze technologie toe. Daarnaast gaan we dieper in op de impact op het geschiedenisonderwijs zowel voor de leerlingen als voor de leerkrachten. Welke (nieuwe) vaardigheden moeten leerlingen aangeleerd krijgen en welke rol speelt historische kritiek en historisch denken daarin? 

Methodiek

De lezing bestaat uit het peilen van voorkennis, theoretische informatie en (praktische) voorbeelden.

Beurten
  • B: 11:00 tot 12:30
Docenten
  • Janna Everaert

Werkwinkels

Doelstelling

In deze werkwinkel bekijken we de nieuwe bronnen voor de studie van de middeleeuwen, alsook enkele onderbelichte middeleeuwse thema’s voor het gebruik in de klas.

Inhoud

We gaan in op een aantal concrete thema’s, zoals de positie van de vrouw, hygiëne en de pest, en – als de tijd het toelaat – politiek protest. Traditioneel worden de middeleeuwen voorgesteld als een vrouwonvriendelijke periode waarin vuile boeren geweld plegen. Niets is minder waar: vrouwen hadden meer rechten, er was heel wat aandacht voor hygiëne en gepaste reacties op epidemies zoals de pest. Bovendien gebruikten opstandelingen (overigens doorgaans stedelingen) amper geweld om ideeën door te drukken in het beleid. De toenmalige samenleving leek soms meer op de onze – ook om die reden focust deze les voornamelijk op de geschiedenis van de Lage Landen.

Beginsituatie

Inleidende kennis van middeleeuwse geschiedenis

Beurten
  • C: 13:30 tot 15:00
  • D: 15:00 tot 16:30
Docenten
  • Jelle Haemers
Doelstelling

De deelnemers laten kennismaken met een werkvorm van Actief historisch denken, met name de werkvorm ‘Machtsdiamant’, door de werkvorm te laten uitvoeren.

Inhoud

De deelnemers voeren de werkvorm uit, vervolgens wordt de werkvorm geduid en worden de andere werkvormen uit het handboek ‘Actief historisch denken. Krachtige werkvormen voor effectief geschiedenisonderwijs’ zeer summier voorgesteld.

Methodiek
  • Werkvorm 4 Machtsdiamant uitvoeren (ca. 45 min.)
  • Duiding en reflectie door gedachtewisseling (ca. 25 min.)
Beurten
  • C: 13:30 tot 15:00
Docenten
  • Walter Smits
Doelstelling

We bekijken hoe archeologie (van ons voedsel) in het curriculum in de eerste en tweede graad een meerwaarde kan betekenen voor het historisch besef. Daarnaast bekijken we ook de veranderingen in de eetcultuur die vandaag nog zeer actueel zijn. 

Inhoud

De Foodarcheoloog, Jeroen Van Vaerenbergh, neemt jullie mee op een culinaire tijdreis en houdt halt bij kantelpunten in de culinaire geschiedenis van het stukje land dat we vandaag Vlaanderen noemen. Een plek die 10.000’en jaren de thuis was van mensen die hier hun dagelijks potje of "botje” kookten. 

Jeroen focust op de periodes die in de eerste en tweede graad aan bod komen. Hij toont hoe de keuzes en veranderingen in de eetcultuur nog steeds nazinderen in de wereld van tieners vandaag. Zo krijgen o.a. onze voorkeur voor fastfood, interculturele beïnvloeding, het belang van plantaardig voedsel en de ware rol van proteïnerijk voedsel een plek in het verhaal. 

We bieden jullie tijdens deze workshop concrete 'take aways' die je in de les kan verwerken en handvatten om archeologie ook buiten de prehistorie in het lesmateriaal te integreren.

Je kan 'De Foodarcheoloog' kennen van het Verhaal van Vlaanderen en zijn boek “Wat schaft de put?”. 

Methodiek

Een interactieve lezing met sprekend beeldmateriaal. We sluiten af met een archeologisch hapje gemaakt door een hedendaagse smaakmaker. 

Beurten
  • C: 13:30 tot 15:00
  • D: 15:00 tot 16:30
Docenten
  • Jeroen Van Vaerenbergh
Inhoud

"Simpel slim: games, VR & AI in geschiedenis" is een hands-on workshop voor geschiedenisleraren die hun lessen snel willen versterken met laagdrempelige, direct inzetbare en bewezen digitale tools. We vertrekken vanuit toepassingen die weinig voorbereiding vragen, maar wél veel effect hebben in de klas. Je ontdekt hoe je met games historische context, motivatie en actief leren kan stimuleren. We verkennen toegankelijke VR ervaringen waarmee je “plaats en tijd” tastbaar maakt. Daarnaast krijg je concrete voorbeelden om AI slim te gebruiken in je lespraktijk (nieuwe werkvormen).

Je gaat naar huis met bruikbare links, voorbeelden en kant-en-klare formats. Alles is modulair: inzetbaar als 5-minuten booster of als volledige les.
Doel: minder werkdruk, meer betrokken leerlingen en een moderne, sterke geschiedenisles!

Beurten
  • C: 13:30 tot 15:00
  • D: 15:00 tot 16:30
Docenten
  • Michaël De Borre
Doelgroep
Leraren tweede graad
Doelstelling
Aan de hand van historische sleutelbegrippen, structuurbegrippen en de daarmee samenhangende historische fenomenen een rapsong schrijven over het absolutisme van Lodewijk XIV. Deze rapsong zou dan een antwoord geven op de vraag: “Hoe kwam het koninklijk absolutisme in Frankrijk, ten tijde van Lodewijk XIV, tot stand en welke gevolgen had dit op cultureel, economische en politiek vlak?”
Inhoud
  • Aan de hand van een voorbeeld wordt de werkvorm uitgelegd.
  • Het proces naar de rapsong wordt in verschillende stappen verduidelijkt.
  • De leerkrachten, in duo of trio, proberen aan de hand van een leertekst over absolutisme zelf een rapsong te schrijven.

Methodiek
Wat? Op een activerende manier, in duo of trio, de geziene leerstof verwerken.
Hoe? In duo of trio een rapsong schrijven die een antwoord geeft op een historische vraag.
Waarom? Een rapsong schrijven vraagt heel wat denk- en selectiewerk en biedt creatieve ruimte. 
Materiaal door deelnemers mee te brengen
Deelnemers brengen hun eigen opgeladen laptop mee.
Beurten
  • D: 15:00 tot 16:30
Docenten
  • Marc Swevers

Inschrijven

inschrijven

 

Praktische info

Datum

  • dinsdag 3 maart 2026
van 09:00u tot 16:30u

Locatie

KU Leuven Campus Kulak Kortrijk
Etienne Sabbelaan 53
8500 KORTRIJK, België

Prijs

€ 132,00

inclusief broodjeslunch

Type nascholing

Dag van

Leerformat

Classic

Onderwijsniveau

  • Secundair Onderwijs
  •       Eerste graad
  •       Tweede graad

Doelgroep

  • Leraren en docenten

 

Maximum aantal deelnemers

200

Code

D26-011